shell.com сайти фотосурати
Shell компаниясининг бош директори Ваэль Саваннинг сўзларига кўра, йирик нефть компанияларига қарши давлат томонидан қўллаб-қувватланадиган ҳуқуқий даъволар ҳал қилинмагунча Қозоғистонга инвестицияларни тўхтатади, деб хабар беради Bloomberg.
«Бу бизнинг Қозоғистонга инвестицияларни давом эттириш истагимизга таъсир қилади», — деди у республика билан низолар бўйича арбитраж қарорларига изоҳ бераркан. Остона ҳозирда Ғарб компанияларига қарши бир нечта суд жараёнларини олиб бормоқда ва ички судларда ҳам, халқаро арбитражда ҳам компенсация талаб қилмоқда. Фақатгина ушбу ишлардан бири учун потенциал тўлов 4 миллиард долларга етиши мумкин.
Саван музлатиш мавжуд лойиҳаларга ёки фақат янги лойиҳаларга таъсир қилишига аниқлик киритмади. Shell шунингдек, Bloombergнинг тафсилотлар бўйича сўровларига жавоб бермади. Бироқ, компания бош директорининг сўзларига кўра, Shell келажакда инвестиция салоҳиятини кўради, аммо ҳозирча қарор қабул қилишдан тийилади.
Январь ойи охирида Қозоғистондаги Қорачиғаноқ конини ўзлаштираётган Shell ва Eni каби йирик нефть компаниялари республика билан халқаро арбитраж низосида ютқазгани эълон қилинди. Лондон суди Остонанинг 6 миллиард доллардан ортиқ маблағни талаб қиладиган даъвосини қисман қониқтирди. Якуний миқдор ҳали аниқланмаган, аммо у 2 миллиард доллардан 4 миллиард долларгача бўлиши мумкин (бу ҳуқуқий маслаҳатчилар томонидан келтирилган рақам)
Суд ҳукумат позициясини қўллаб-қувватлаган, унда Қорачиғаноқ операторлари маҳсулот тақсимоти шартномаси (МТШ) бўйича келишилмаган ва қопланмаслиги керак бўлган бошқа харажатларни ноқонуний равишда давлат ҳисобидан қоплаганлиги даъво қилинган.
Қорачиғаноқ операторларига қарши суд жараёнлари 2023 йили бошланган. Дастлаб даъво 3,5 миллиард долларни ташкил этган, аммо кейинчалик қисман харажатларнинг ошиши ва коррупция эҳтимоли ҳақидаги даъволар туфайли бу сумма ошган. 2024 йили халқаро компаниялар ички бозор учун газни қайта ишлаш заводини қуриш орқали низони ҳал қилишни таклиф қилишган. Бироқ, кейинчалик бу вариант ҳам шов-шувли низолар мавзусига айланган. Ўтган йил ёзда Қозоғистон ҳукумати Eni ва Shell таклиф қилган шартлар асосида заводни қуришдан бош тортгани маълум бўлди. Хусусан, компаниялар лойиҳа харажатларининг 100 фоизидан ташқари қўшимча 1 миллиард доллар тўланишини талаб қилишган, бу талабни Остона номақбул деб ҳисоблаган.
