2026 йилги Жаҳон фаровонлик рейтингида Марказий Осиё давлатлари орасида Қозоғистон етакчи деб топилди. Рейтинг тузувчилари республикани 161 давлат орасида 66-ўринга қўйган. Индекс Лондонда жойлашган The Legatum Institute тадқиқот компанияси томонидан эълон қилинди.
Таҳлилчилар Жаҳон банки, Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти, Freedom House ва бошқа нуфузли муассасалар ҳамда манбалар маълумотларини мунтазам таҳлил қилади.
Рейтинг учта асосий йўналиш асосида шакллантирилади:
✅ Ривожланиш (турмуш даражаси, таълим ва соғлиқни сақлаш);
✅ Эркинлик (фуқаролик тинчлиги, фикр эркинлиги ва иқтисодий эркинлик);
✅ Жамият (оила, маҳалла ва давлат институтларининг барқарорлиги).
Британия тадқиқот компаниясининг таъкидлашича, фаровонлик фақат бойлик билан ўлчанмайди. Шунинг учун индексда аҳоли ва давлатлар ҳаёти сифатига таъсир кўрсатувчи бошқа муҳим омиллар ҳам ҳисобга олинади.
The Legatum Prosperity Index 2026 янгиланган талқинига кўра, Қозоғистон 66-ўринни эгаллаган. Марказий Осиёдаги мазкур давлат «ривожланиш» ва «жамият» йўналишлари бўйича нисбатан яхши натижа кўрсатиб, жаҳон мамлакатлари орасида мос равишда 52 ва 45-ўринларни олди. Бироқ «эркинлик» йўналишида британлик таҳлилчилар уни паст баҳолаб, 112-ўринга жойлаштирди. Экспертлар фикрича, айниқса фикр эркинлиги ва иқтисодий эркинлик борасидаги кўрсаткичлар қониқарсиз.
Шунга қарамай, Қозоғистонни минтақадаги энг фаровон давлат деб аташ мумкин. Иккинчи ўриндаги Қирғизистон ундан анча ортда қолиб, рейтингда фақат 87-ўринни эгаллади. Рейтинг тузувчилари республикага фақат «жамият» йўналишида нисбатан юқори баҳо бериб, уни 62-ўринга қўйган. Қолган мезонлар бўйича кўрсаткичлар паст бўлиб, айниқса турмуш даражаси ва иқтисодий эркинлик умумий натижага салбий таъсир кўрсатган.
Ўзбекистон рейтингда 94-ўринни эгаллаган. Бу ерда ҳам энг заиф йўналиш «эркинлик» бўлиб, хусусан, фикр эркинлиги ва иқтисодий эркинлик паст баҳоланган. Мазкур мезонлар бўйича мамлакат мос равишда 131 ва 136-ўринларни эгаллаган ва шу сабабли кучли юзталикдаги ўрнини зўрға сақлаб қолган. Шу билан бирга, экспертлар жамоаларнинг бирдамлиги ва соғлиқни сақлаш соҳасини юқори баҳолаган.
Тожикистон рейтингда 129-ўринни эгаллаган. Бу мамлакатда ҳам «эркинлик» йўналиши энг заиф кўрсаткичлардан бири бўлиб, жаҳонда 146-ўринга жойлашган. Шунингдек, аҳоли даромадларининг пастлиги сабаб «ривожланиш» йўналишидаги 110-ўрин ҳам мамлакатни Марказий Осиёдаги қўшни давлатлар орасида рейтингнинг қуйи қисмига туширган.
Туркманистон эса жаҳон рейтингида 150-ўринни эгаллаган. «Эркинлик» (158-ўрин) ва «жамият» (160-ўрин) йўналишларидаги паст баҳолар мамлакатнинг юқорироқ ўринларга кўтарилишига имкон бермаган.
Қўшимча қилинишича, Афғонистон 155-ўриндан жой олган. Ундан кейин фақат Африка давлатлари — Сомали, Бурунди, Марказий Африка Республикаси, Чад, Нигер ва Эритрея жойлашган.
Янги фаровонлик индексида Россия 103-ўринни, Хитой 110-ўринни, Эрон 116-ўринни эгаллаган. Таққослаш учун, Америка Қўшма Штатлари рейтингда 17-ўриндан жой олган.
Рейтингнинг биринчи ўринларини тўлиқ Европа давлатлари эгаллаган. Етакчиликни Швейцария сақлаб қолган. Кейинги ўринларда Норвегия, Ирландия, Дания ва Финляндия қайд этилган. Биринчи ўнталикдан Европадан ташқари бошқа қитъадан фақат битта давлат — Австралия ўрин олган.
