aki.kg сайти фотосурати
2025 йил охирига келиб, Хитой Марказий Осиё мамлакатлари — Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон, Туркманистон ва Ўзбекистоннинг асосий савдо ҳамкорига айланди. Хитой ва ушбу бешта республика ўртасидаги савдо айланмаси 106,3 миллиард доллардан ошди, бу 2024 йилга нисбатан 12 фоизга кўп. Бундай юқори кўрсаткичлар тарихда биринчи марта қайд этилди, деб хабар беради «Дунё» нашри «Синьхуа» ахборот агентлигига таяниб.
Хитойлик таҳлилчиларнинг фикрига кўра, Хитой ва Марказий Осиё давлатлари ўртасидаги савдо-иқтисодий ҳамкорликда катта ютуқларга эришилган. Ўзаро савдо айланмаси биринчи марта 100 миллиард доллардан ошган.
Умуман олганда, минтақа мамлакатлари ва Хитой ўртасидаги савдо кетма-кет беш йил давомида ижобий динамикани кўрсатмоқда. Шундай қилиб, 2021 йилда бу кўрсаткич 49,5 миллиард доллардан деярли ошган, яъни ўшандан бери ўзаро товарлар ва хизматлар савдоси ҳажми икки баравардан кўпроқ миқдорга етган. Марказий Осиё мамлакатларининг Хитой ташқи савдо айланмасидаги улуши ҳам 0,8% дан 1,5% гача ошган.
Статистикага кўплаб омиллар, жумладан, трансчегаравий электрон тижоратнинг ривожланиши, омборхона ва логистика иншоотларини қуриш ва узоқ масофали тўловлардаги ҳамкорлик ижобий таъсир кўрсатмоқда.
«Хитой-Марказий Осиё» тўсиқсиз савдо платформаси савдо ҳамкорлиги, саноат интеграцияси ва ишлаб чиқариш ҳамда таълим ўртасидаги алоқаларни бирлаштирган ҳолда муҳим рол ўйнайди.
Бундан ташқари, «Синьхуа» таъкидлашича, Хитой Марказий Осиё мамлакатларидаги етакчи инвестор ҳисобланади. Умумий инвестициялар ҳозирда 50 миллиард доллардан ошган. Бундан ташқари, стратегик лойиҳа — Хитой-Қирғизистон-Ўзбекистон темир йўлини қуриш ва бошқа транспорт инфратузилмаси ташаббусларини амалга ошириш жадаллашмоқда.
ℹ️ Хитой Божхона Бош бошқармаси маълумотларига кўра, Қозоғистон 2025 йилда Хитойнинг Марказий Осиёдаги энг фаол савдо ҳамкори бўлиб, савдо айланмаси 48,6 миллиард доллардан ошган. Қирғизистон билан ўзаро савдо тахминан 27,2 миллиард долларни ташкил этган. Ундан кейин ўринларда Ўзбекистон ва Туркманистон мос равишда 16,2 миллиард ва 10 миллиард долларлик кўрсаткичлар билан жойлашган. Тожикистон нисбатан камтарона кўрсатгич — 4,3 миллиард доллар билан «етакчи бешлик»ни якунлайди.
Шуни таъкидлаш лозим, хитойлик таҳлилчиларнинг ҳисоботларида келтирилган рақамлар ҳар доим ҳам Марказий Осиёлик ҳамкасблари маълумотларига мос келавермайди. Масалан, Ўзбекистон Миллий статистика қўмитаси республиканинг Хитой билан ўзаро савдоси ўтган йили 17,2 миллиард долларга етганини маълум қилган, яъни фарқ тахминан 1 миллиард долларни ташкил этади.
