Тожикистонда геологик қидирув ишлари. CNPC матбуот хизмати фотосурати
Тожикистон ҳукумати асосан Россиядан етказиб бериладиган ёқилғи импортига қарамликни камайтириш мақсадида ўз нефть ва газ захираларини геологик қидириш ишларини фаол олиб бормоқда. Шу билан бирга, лойиҳаларнинг аксарияти техник жиҳатдан Хитой Миллий нефть-газ корпорацияси (CNPC) томонидан амалга оширилмоқда. Бу ҳақда Марказий Осиё республикаси ҳукумати ҳузуридаги Бош геология бошқармаси раҳбари Илҳом Оймухаммадзода маълум қилди, деб хабар беради «Азия-Плюс».
Хусусан, гап Тожикистон депрессияси ҳудудидаги участкалар ҳақида бормоқда (Помир, Ҳисор-Олой ва Ҳиндикуш тоғ тизимлари оралиғида жойлашган тоғлараро ботиқлик). Расмийнинг сўзларига кўра, хитойлик мутахассислар бу ерда катта ҳажмда геофизик тадқиқотлар ўтказган ва тегишли ҳисоботларни Тожикистоннинг соҳавий идораларига тақдим этган.
Ҳозирда CNPC мутахассислари сейсмик қидирув ишларини олиб бормоқда. Уларнинг натижаларига кўра, қудуқ бурғилаш учун энг истиқболли тузилма қаерда жойлашгани аниқланади. Маълумотлар жорий йил охирига қадар таҳлил қилиниши кутилмоқда. Геология бошқармаси вакили аниқлик киритишича, 7000 метр чуқурликкача бўлган қудуқ бурғилаш режалаштирилган. Бу ишлар якунланганидан кейингина ушбу ҳудудда саноат миқёсида нефть ва газ захиралари бор-йўқлиги маълум бўлади.
Оймухаммадзода бошқа бир қатор участкалар бўйича ҳам маълумот берди. Масалан, илгари истиқболли газ кони деб ҳисобланган Рангонда ҳозир ҳам худди шу CNPC компанияси иш олиб бормоқда. Хитой компанияси ушбу ҳудудни ўзлаштириш учун лицензия олган, аммо хомашё қазиб олишни ҳали бошламаган, чунки қўшимча геологик қидирув ишларини ўтказишга қарор қилган.
Сариқамиш участкасида тайёргарлик ишларини Россиянинг «Газпром» корпорацияси амалга оширган. Бу ерда қарийб 6,5 минг метр чуқурликда қудуқ бурғиланган, шундан сўнг лойиҳа тўхтатилган. Сабаби, бир нечта маҳсулдор қатламлар аниқланган бўлса-да, бу «топилма» газнинг саноат миқёсидаги захиралари борлиги ҳақида хулоса чиқариш учун асос бўлмаган.
Умуман олганда, Геология бошқармаси раҳбари таъкидлашича, ҳозирча мамлакатда айнан геологик қидирув ишлари олиб борилмоқда. Яъни,
Тожикистон ҳозирга қадар ҳеч бир участкада йирик нефть ва газ конларини тасдиқламаган.
ℹ️ Тожикистон нефть маҳсулотлари импортига деярли тўлиқ боғлиқ. Республикага бундай маҳсулотларнинг асосий етказиб берувчиси Россия ҳисобланади. Расмий статистикага кўра, 2025 йилда Россия Марказий Осиё давлатининг ушбу бозорида 84 фоиз улушни эгаллаган бўлиб, 1,2 миллион тоннадан ортиқ нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган газ етказиб берган. Энергия ресурслари импортида Ўзбекистоннинг улуши нисбатан кам бўлиб, қарийб 5 фоизни, Қозоғистон ва Туркманистонники ҳар бири 3 фоизни, Беларусники деярли 3 фоизни, Қирғизистонники эса 0,5 фоизни ташкил қилади.
Ўтган йил давомида Тожикистон хориждан бензин ва бошқа ёқилғи турларини харид қилиш учун 959 миллион доллардан ортиқ маблағ сарфлаган. Таъкидланишича, мавжуд ҳолат ички бозорни Россия нефтни қайта ишлаш соҳаси ва логистикасидаги ҳар қандай узилишларга нисбатан жуда сезгир қилиб қўяди.
