Александра Алёхова. Facebook’дан олинган сурат
Олмаота шаҳар судининг апелляция ҳайъати шахсий маълумотларни тарқатганликда айбланган журналист Александра Алёхованинг озодликдан маҳрум этиш муддатини уч йилдан икки йилга қисқартирди, деб хабар бермоқда «Время» газетаси.
Мажлис 12 ноябрь куни бўлиб ўтди. Жараённинг ўзи ёпиқ тартибда ўтказилиб, журналистлар фақат қарор эълон қилинишига киритилди.
Суд биринчи инстанция ҳукмини ўзгартириб, жазони ижро этишни 2031 йилгача — журналистнинг кенжа фарзанди 14 ёшга тўлгунга қадар кечиктирган ҳолда икки йиллик озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинлади. Бундан олдин Алёхова уч йилга озодликдан маҳрум этилган эди (бу жазо ҳам беш йилга кечиктирилганди).
Бундан ташқари, апелляция ҳайъати журналистик фаолият билан шуғулланиш бўйича уч йиллик тақиқни бекор қилди.
Судья журналистика Алёхованинг касби ва даромад манбаи экани, шу боис биринчи инстанция суди уни ишлаш имкониятидан маҳрум этмаслиги кераклигини тушунтирди.
Журналистнинг адвокати Гулнор Сулейменова кечиктириш муддати тугагач, ҳимоя томони жазони енгилроғи билан алмаштиришни сўраб илтимоснома киритиши мумкинлигини айтди. Унинг сўзларига кўра, суд бундай масалани кўриб чиқишда маҳкуманинг хулқ-атвори ва бошқа тавсифларини инобатга олади. Адвокат, шунингдек, Алёхова ҳукм устидан кассация судига шикоят қилиш ниятида эканини ва ҳимоя томони ишни қайта кўриб чиқиш учун асослар кўраётганини тасдиқлади.
Алёховага нисбатан жиноий иш 2022–2024 йилларда Олмаотадаги «Кенжехан» бозори ижарачилари ва эгалари ўртасидаги низо ҳақидаги туркум материаллардан сўнг қўзғатилган эди. Материалларда ижарачилар манфаатларини ҳимоя қилган фаоллардан бири муқаддам судлангани ва полиция ҳисобида тургани қайд этилган. Фаолнинг аризасидан сўнг тергов ушбу маълумотларнинг эълон қилинишини шахсий маълумотларни ноқонуний тарқатиш сифатида таснифлади.
Журналистнинг ҳимоячилари барча маълумотлар оммавий суд маълумотлар базаларидан олингани ва очиқ ҳолатда бўлганини таъкидлади.
«Әділ сөз» халқаро сўз эркинлигини ҳимоя қилиш жамғармаси ушбу жиноий ишни шарҳлар экан, жавобгарликка тортишни танлаб ёндашилган деб билишини билдирган эди. Ташкилот хизмат маълумоти сиздирилишига йўл қўйган полиция ходими ҳамда ушбу маълумотларни биринчи бўлиб эълон қилган Telegram-канал эгаси жиноий жавобгарликка тортилмаганига эътибор қаратганди. Бунда, дея қайд этган жамғарма, эълон қилиниш вақтига келиб очиқ манбаларда мавжуд бўлган маълумотлардан фойдаланган журналист оғир жиноят содир этишда айбланди.
2026 йил март ойида Алёхова тергов ҳаракатлари учун полицияга чақирилди, май ойида эса иш судга оширилди. Журналистга нисбатан ҳукм 3 август куни чиқарилган эди.
Уч кун ўтиб прокуратуранинг ўзи жазони енгиллаштиришни сўраб апелляция илтимосномаси киритган. Назорат органи бир қатор енгиллаштирувчи ҳолатларни кўрсатган: Алёхова муқаддам судланмаган, яшаш жойидан ижобий тавсифланган ва вояга етмаган болаларни тарбияламоқда. Иш бўйича оғирлаштирувчи ҳолатлар аниқланмаган.
Александра Алёхова — олмаоталик журналист ва тўрт фарзанднинг онаси. У муқаддам бир қанча республика нашрларида ишлаган. Унинг иши Қозоғистонда сўнгги йилларда журналистларни жиноий ва маъмурий таъқиб қилиш силсиласига тушади. Хусусан, 2024 йил февралида чимкентлик журналист Марина Низовкина Instagram’даги постлари учун 1,4 минг доллар миқдорида жаримага тортилган эди. Суд уни шаҳар Полиция департаменти бошлиғининг биринчи ўринбосари Ермахан Абдрамановга туҳмат қилишда айбдор деб топган.
Ўтган ёзда Олмаотанинг Олмали туман суди ёлғон ахборот тарқатиш иши бўйича КазТАГ ахборот агентлиги бош директори Асет Матаев ва бош муҳаррир Амир Касеновга нисбатан ҳукм чиқарди. Уларга озодликни чеклаш жазоси тайинланди ва журналистик фаолият билан шуғулланиш тақиқланди.
Жорий йилнинг энг шов-шувли терговларидан бири Қозоғистоннинг Orda.kz нашри ҳаммуассиси Гулнора Бажкенованинг иши бўлди — у ишониб топширилган мулкни ўзлаштириш, ноқонуний тадбиркорлик ва била туриб ёлғон маълумот тарқатишда айбдор деб топилиб, саккиз йил муддатга колонияга ҳукм қилинди.
